แผ่นดินถล่ม และ แผ่นดินทรุด ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 วิชาสังคมศึกษา

แผ่นดินถล่มและแผ่นดินทรุด

เวลาที่เราอ่านข่าวในอินเทอร์เน็ต หรือดูข่าวทางโทรทัศน์ น่าจะเคยได้ยินข่าวเกี่ยวกับแผ่นดินถล่มและแผ่นดินทรุดกันมาบ้างไม่มากก็น้อย ถึงแม้ธรณีภัยพิบัติ 2 ประเภทนี้ดูเผิน ๆ อาจไม่ร้ายแรงและยิ่งใหญ่เท่ากับแผ่นดินไหวหรือภูเขาไฟระเบิด แต่ก็เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นบ่อย ๆ ในประเทศไทยของเรา ซึ่งวันนี้ StartDee จะพาทุกคนไปเรียนรู้ทั้งสาเหตุการเกิด และแนวทางในการปฏิบัติตัวเมื่อเกิด 2 เหตุการณ์นี้กัน

แผ่นดินถล่ม คืออะไร

แผ่นดินถล่ม คือ การเคลื่อนที่ของมวลดินตามแรงโน้มถ่วงของโลก โดยส่วนใหญ่ เหตุการณ์แผ่นดินถล่มในประเทศไทยมักมี “น้ำ” เป็นส่วนเกี่ยวข้องด้วยเสมอ โดยเกิดจากน้ำหนักของดินที่อุ้มน้ำเอาไว้ นอกจากนั้น อาจเกิดจากสาเหตุอื่น ๆ เช่น แรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหว หรือการกระทำแบบอื่นเป็นตัวกระตุ้น เป็นต้น

สำหรับพื้นที่ที่เกิดแผ่นดินถล่มได้บ่อย มักเป็นพื้นที่ลาดชัน เช่น ไหล่เขา เป็นต้น

 

สาเหตุของแผ่นดินถล่ม

แบ่งออกเป็น 2 สาเหตุใหญ่ ๆ ได้แก่

  • การกระทำของธรรมชาติ โดยเฉพาะแผ่นดินไหว รวมไปถึงปริมาณน้ำฝนอันเกิดจากฝนตกหนักเป็นเวลานานจากพายุฝนฟ้าคะนอง ภูเขาไฟปะทุ หิมะถล่ม เป็นต้น
  • การกระทำของมนุษย์ ได้แก่ การเพาะปลูกบริเวณไหล่เขาและบนเขา การสร้างสิ่งปลูกสร้าง การตัดไม้เพื่อทำพื้นที่การเกษตรและอยู่อาศัย การทำเหมือง และการระเบิดภูเขา

แผ่นดินถล่มในประเทศไทย

ส่วนใหญ่เกิดจากฝนตกหนักต่อเนื่องหลายวัน โดยภาคเหนือและภาคใต้มีโอกาสเกิดแผ่นดินถล่มได้มาก เพราะมีลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาและมีเนินสูง ตัวอย่างเหตุการณ์แผ่นดินถล่มในอดีต เช่น แผ่นดินถล่มที่ตำบลน้ำก้อ อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ เมื่อวันที่ 11 สิงหาคม 2544 มีผู้บาดเจ็บ 109 คน เสียชีวิต 136 คน สูญหาย 4 คน บ้านเรือนเสียหายทั้งหมด 188 หลัง เสียหายบางส่วน 441 หลัง คิดเป็นมูลค่าประมาณ 645 ล้านบาท เป็นต้น จะเห็นได้ว่าผลกระทบจากการเกิดแผ่นดินถล่มนั้น อาจทำให้มีผู้เสียชีวิตเป็นจำนวนมากเพราะเป็นเหตุการณ์เฉียบพลัน อาจมีบ้านเรือนพังเสียหาย รวมไปถึงเกิดการสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยด้วย

 

ความหมายและสาเหตุของแผ่นดินทรุด

แผ่นดินทรุด คือ ธรณีพิบัติภัยประเภทหนึ่งที่เกิดจากพื้นผิวดินพังทลายเป็นหลุม เกิดจากน้ำในโพรงใต้ดินเหือดแห้ง หรือลดลงจากกระบวนการธรรมชาติ และการสูบน้ำบาดาลของมนุษย์ 

นอกจากนี้ ยังอาจเกิดจากการกดทับของน้ำหนักจากชั้นผิวดิน เช่นการมีอาคารก่อสร้าง เมื่อบวกกับแรงดันน้ำใต้ดินที่ลดลง รวมไปถึงดินตะกอนที่อยู่ลึกลงไปจากผิวดิน เป็นดินตะกอนประเภทไม่แข็งตัว ได้แก่ ดินเหนียว ดินทราย เป็นต้น ทำให้เมื่อเวลาผ่านไป อาจเกิดปัญหาทรุดตัวของดินได้

 

ผลกระทบจากแผ่นดินทรุด

เหตุการณ์แผ่นดินทรุด อาจทำให้บ้านเรือนเสียหาย เกิดการเปลียนถิ่นทีอยู่อาศัย เพราะการทรุดตัวลงอาจทําให้พื้นทีอยู่ต่ำกว่าระดับนําทะเล เช่น กรุงเทพมหานคร นอกจากนั้น การทรุดลงเฉียบพลันอาจก่อให้เกิดการสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนได้

 

แผ่นดินทรุดในไทย

สำหรับในประเทศไทย เหตุการณ์แผ่นดินทรุดเกิดขึ้นล่าสุดที่กรุงเทพมหานคร โดยเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2562 ได้เกิดเหตุการณ์ถนนยุบ บริเวณถนนพระราม 4 หน้าประตูทางเข้าการไฟฟ้านครหลวง คลองเตย โดยมีลักษณะเป็นโพรงยุบลึก 1 เมตร เกิดจากการชะของหน้าดิน ที่อยู่ใต้ผิวถนน

นอกจากประเทศไทยของเรา ประเทศในกลุ่มอาเซียนที่มีปัญหาในเรื่องของแผ่นดินทรุดอย่างหนักอันเป็นผลมาจากการขุดเจาะน้ำบาดาลขึ้นมาใช้อย่างต่อเนื่อง คือกรุงจาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย โดยผลการศึกษาของสถาบันเทคโนโลยีบันดุงในปี 2561 ระบุว่า น้ำทะเลอาจจะทะลักเข้ามาท่วมพื้นที่ราว 26.86 เปอร์เซ็นต์ของกรุงจาการ์ต้าภายในปีพ.ศ. 2568 หรือในปี 5 ปีข้างหน้า ส่งผลให้รัฐบาลอินโดนีเซียตัดสินใจย้ายเมืองหลวงไปที่ “กาลิมันตัน (Kalimatan)” ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะบอร์เนียว

 

แนวทางป้องกันดินถล่มและแผ่นดินทรุด

สำหรับดินถล่ม
  • มีระบบเตือนภัยให้ชุมชนในพื้นที่เสี่ยง ให้ความรู้ และมีเจ้าหน้าที่/อาสาสมัครคอยดูแล
  • ปลูกพืชคลุมดิน หรือสร้างเขื่อนกั้นการถล่มของดินบริเวณไหล่เขา
  • ดูแลรักษาผืนป่า
  • มีการซ้อมหนีแผ่นดินถล่มและการให้ความช่วยเหลือ
สำหรับแผ่นดินทรุด
  • สํารวจและตรวจสอบดินและชั้นดินใหถี่ถ้วนก่อนสร้างบ้านเรือน
  • ให้ความรู้กับประชาชนเรื่องโอกาสในการเกิดแผ่นดินทรุด
  • ในเมืองใหญ่ เช่น กรุงเทพฯ ต้องมีระบบการจัดการน้ำ โดยเฉพาะน้ำบาดาลให้เหมาะสม และทางที่ดีควรใช้น้ำผิวดินในการอุปโภคบริโภค

อ่านดูแล้วก็รู้สึกได้เลยเนาะว่าธรณีภัยพิบัติทั้งแผ้นดินถล่มและแผ่นดินทรุดเป็นเรื่องที่น่ากลัวอยู่ไม่น้อย แถมยังมีโอกาสเกิดได้ในหลาย ๆ พื้นที่ของประเทศไทยอีกด้วยนะ สำหรับเพื่อน ๆ คนไหนที่เรียนออนไลน์เรื่องนี้จบแล้ว ยังมีบทเรียนวิชาสังคมศึกษาใน StartDee ให้อ่านอีกเยอะ คลิกเรื่อง มรดกของอารยธรรมกรีกโบราณ หรือ ความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ (APEC, AFTA, WTO) หรือจะดาวน์โหลดแอป StartDee มาเรียนออนไลน์กันเพลิน ๆ ก็ได้นะ

Reference:

กรมทรัพยากรธรณี, สำนักธรณีวิทยาสิ่งแวดล้อมและธรณีพิบัติภัย. (2010). ความรู้เกี่ยวกับดินถล่ม. Retrieved July 22, 2020, from http://www.dmr.go.th/download/Landslide/what_landslide1.htm

กรมอุตินิยมวิทยา. (N/A). แผ่นดินถล่ม (Land slides). Retrieved July 22, 2020, from https://www.tmd.go.th/info/info.php?FileID=76

สยามรัฐออนไลน์.  (2019, August 19). กทม.ถนนยุบหลุมที่ 2 ใน 1เดือน. Retrieved July 22, 2020, from https://siamrath.co.th/n/97742

Spring News. (2018, December 9).แผ่นดินอินโดนิเซียทรุดหนัก ! คาด 1 ใน 4 ของกรุงจาการ์ต้าถูกน้ำทะเลท่วมในปี 2025 [คลิป]. Retrieved July 22, 2020 from https://www.springnews.co.th/global/398792

 

แสดงความคิดเห็น