Fun facts: ชื่อนี้มีที่มา จากโคโรนาไวรัสสู่ Covid-19 และมงกุฎ

โคโรนาไวรัส-Covid-19-2

ช่วงนี้ไม่ว่าจะเดินไปทางไหนเราก็มักได้ยินชื่อของไวรัส Covid-19 และโคโรนาไวรัสอยู่เสมอ หลายคนอาจเริ่มสับสนว่าสองชื่อนี้มีความแตกต่างกันอย่างไร แถม Corona ก็ไม่ได้เป็นแค่ชื่อของไวรัสเท่านั้น วันนี้เราจะพาเพื่อน ๆ ไปสำรวจที่มาของชื่อไวรัสตัวนี้กัน เพราะไม่ว่าจะเป็น Corona หรือ Covid-19 ก็ล้วนมีประวัติความเป็นมาที่น่าสนใจมาก ๆ 

จะ Corona หรือ Covid-19 ก็เหมือน ๆ กัน… หรือเปล่านะ

หลังจากติดตามข่าวกันมาสักระยะ ได้ยินชื่อโคโรนาไวรัส (Coronavirus) และ Covid-19 กันอยู่บ่อย ๆ จนหลายคนอาจสับสนว่าเราควรเรียกไวรัสนี้ว่าอะไรกันแน่ ซึ่งเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2020 ที่ผ่านมา WHO ก็ได้ประกาศชื่อทางการของไวรัสและชื่อโรคที่เกิดจากไวรัสนี้ออกมาแล้ว นั่นก็คือ SARS-CoV-2 และ Covid-19

หลายคนอาจไม่คุ้นกับชื่อ SARS-CoV-2 กันสักเท่าไหร่ แต่นี่แหละคือชื่อที่แท้จริงของเจ้าไวรัสที่กำลังระบาดอยู่ในตอนนี้ ซึ่งก่อนจะมาเป็นชื่อปัจจุบันเราได้ใช้ 2019 N-CoV เป็นชื่อชั่วคราวกันมาก่อน ชื่อของไวรัส SARS-CoV-2 ย่อมาจาก Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 ซึ่งคณะกรรมการระหว่างประเทศว่าด้วยอนุกรมวิธานวิทยาของไวรัสหรือ International Committee on Taxonomy of Viruses (ICTV) ได้ใช้ชนิดสารพันธุกรรมและลักษณะทางสัณฐานวิทยาของไวรัสเป็นเกณฑ์จำแนกในการตั้งชื่อ เพื่อให้นักไวรัสวิทยาและนักวิทยาศาสตร์วินิจฉัยโรคและยาได้สะดวกมากขึ้น นอกจากนี้การตั้งชื่อโรคอย่างเป็นทางการยังเป็นการหลีกเลี่ยงการเรียกชื่อแบบตีตราว่าสัตว์ ภูมิภาค หรือประเทศใดเป็นแหล่งที่มาของเชื้อโรค ซึ่งอาจนำไปสู่บาดแผลทางจิตใจหรือความขัดแย้งอื่น ๆ ในอนาคตได้

Cr. Centers for Disease Control and Prevention

ส่วน Covid-19 เป็นชื่อทางการของโรคที่เกิดจากไวรัส SARS-CoV-2 โดย Covid-19 ย่อมาจาก Coronavirus Disease และหมายเลข 19 ก็มาจาก ค.ศ. 2019 ซึ่งเป็นปีที่มีรายงานการระบาดของไวรัสชนิดนี้เป็นครั้งแรก โดย WHO ได้ตั้งชื่อตามบัญชีจำแนกโรคหรือ International Classification of Diseases (ICD) ส่วนสาเหตุที่ชื่อโรคและชื่อไวรัสแตกต่างกันก็เป็นเพราะขั้นตอนและจุดประสงค์ในการตั้งชื่อนั่นต่างกัน

แล้วโคโรนาไวรัสอยู่ตรงไหนล่ะ ความแตกต่างของโคโรนาไวรัสและสองชื่อที่กล่าวมาข้างต้นนี้ก็คือโคโรนาไวรัสเป็น ‘ชื่อกลุ่ม’ ไวรัสตามหลักอนุกรมวิธานของไวรัส สรุปสั้น ๆ อีกครั้งก็คือ SARS-CoV-2 เป็นชื่อของไวรัส โคโรนาไวรัสเป็นชื่อกลุ่มของไวรัส และ Covid-19 ก็คือชื่อโรคที่เกิดจากไวรัส SARS-CoV-2 นั่นเอง

Corona ที่แปลว่ามงกุฎ

ชื่อ ‘Coronavirus’ มาจากคำว่า corona (n.) ในภาษาละตินและคำว่า κορώνη ในภาษากรีก สองคำนี้มีความหมายว่ามงกุฎหรือรัศมี และ corona ยังเป็นรากศัพท์ของคำว่า crown ที่แปลว่ามงกุฎในภาษาอังกฤษด้วย ซึ่งคำว่า corona นั้นสื่อถึงลักษณะพิเศษของไวรัสกลุ่มโคโรนา คือมีก้านโปรตีนยื่นออกมารอบ ๆ ผิว ทำให้มองใต้กล้องจุลทรรศน์แล้วเหมือนแฉกของมงกุฎหรือรัศมีของดวงอาทิตย์ 

นอกจากไวรัส มีสิ่งอื่นอีกไหม

นอกจากชื่อกลุ่มของไวรัส corona ยังมีความหมายในบริบทอื่น ๆ อีก ไม่ว่าจะเป็น corona ที่หมายถึง ‘มงกุฎหรือกะบังรอบ’ ของดอกรัก (Calotropis gigantea) และพืชบางวงศ์ เช่น Apocynaceae, Asclepiadaceae แถม Crown flower ชื่อภาษาอังกฤษของดอกรักก็ยังมีที่มาจากชั้นของ corona ที่ดูคล้ายมงกุฎด้วย

ส่วนด้านดาราศาสตร์ก็มีการใช้คำว่า corona ในความหมายที่หลากหลายมากเช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นชั้นโคโรนาของดวงอาทิตย์ ปรากฎการณ์วงแสงโคโรนา วงแสงสีรุ้งที่เกิดจากการเลี้ยวเบนของแสงผ่านหยดน้ำหรือผลึกน้ำแข็งเล็ก ๆ รวมถึงรัศมีที่ปรากฎรอบเงาของดวงอาทิตย์ขณะเกิดสุริยุปราคาเต็มดวง นอกจากนี้กลุ่มดาวมงกุฎเหนือ (Corona Borealis) และกลุ่มดาวมงกุฎใต้ (Corona Australis) ซึ่งมีที่มาจากเทพนิยายเรื่องมงกุฎแห่งอาเรียดน์ (The Crown of Ariadne) ก็ใช้คำว่า corona ในชื่อเพื่อสื่อถึงมงกุฎเช่นกัน

ถึงโคโรนาไวรัสจะดูเป็นสิ่งใหม่สำหรับพวกเรา แต่คำว่าโคโรนานั้นมีประวัติความเป็นมาที่ยาวนานมาก ๆ อย่างไรก็ตาม Covid-19 ก็ยังเป็นโรคระบาดที่อันตรายถึงชีวิตและยังไม่มียารักษาเฉพาะในปัจจุบัน เพราะฉะนั้นการดูแลสุขภาพให้แข็งแรงอยู่เสมอจึงสำคัญมาก ๆ และถ้าเพื่อน ๆ อยากติดตามสาระดี ๆ แบบไม่ต้องออกจากบ้านไปไหนก็สามารถติดตามพวกเราได้ที่เฟซบุ๊ก StartDee ได้เลย

Reference:

corona (n.). (n.d.). Retrieved March 11, 2020, from https://www.etymonline.com/word/corona

Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it. (n.d.). Retrieved March 11, 2020, from https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it

อมรวงศ์ปีติ อธิพงษ์. (2020, January 24). ไวรัสเคยแปลว่าน้ำกาม? – หวัดอู่ฮั่นกับวิวัฒนาการทางความหมายของ 'ไวรัส'. Retrieved March 11, 2020, from https://themomentum.co/virus-word-odyssey/

โคโรนาไวรัส. (2020, February 29). Retrieved March 11, 2020, from https://th.wikipedia.org/wiki/โคโรนาไวรัส

ไชยเหล็ก ชนาธิป. (2020, March 11). รู้จัก 'โคโรนาไวรัสสายพันธุ์ใหม่' และวิธีรับมือ. Retrieved March 11, 2020, from https://themomentum.co/novel-coronavirus-health/

(n.d.). Retrieved March 11, 2020, from http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/opt/wtr/coro.rxml(n.d.). Retrieved March 11, 2020, from https://www.cactus-art.biz/note-book/Dictionary/Dictionary_C/dictionary_corona_asclepiadaceae_flower.htm

แสดงความคิดเห็น